#Low-Cost Franchise

Franchise Sözlüğü

Franchising (franchise sistemi) kendine özgü bir dile sahiptir ve bir franchise yatırımını değerlendiriyorsanız, sıkça karşılaşılan terimleri güvenle anlayabilmeniz çok önemlidir. Franchise bedellerinden royalty (sürekli kullanım) ücretlerine, Discovery Day’lerden Franchise Disclosure Document’a (Franchise Bilgilendirme Dokümanı) kadar bu tanımlar; teknik jargonun arasından sıyrılmanıza ve gerçekten önemli olan konulara odaklanmanıza yardımcı olur. Aşağıda, franchise yatırımcısı olmayı düşünen herkesin bilmesi gereken en yaygın franchise terimlerine dair hızlı bir sözlük bulabilirsiniz. Area Developer: Belirli bir coğrafi bölgede birden fazla franchise şubesi açma ve işletme hakkını satın alan kişi ya da kurumdur. Area Representative: Belirli bir bölgede franchisor adına satış temsilcisi gibi hareket eden kişi ya da kurumdur. Yeni franchise adaylarını bulur; ancak franchise sözleşmesi ve ödeme doğrudan franchise alan ile merkez şirket arasında yapılır. Bölge temsilcisi genellikle daha sonra franchisor’dan komisyon alır. Business Format Franchising: Franchisor’un franchisee’ye yalnızca marka adı, ürün ve hizmet değil; aynı zamanda eğitim, operasyon prosedürleri, pazarlama stratejileri ve sürekli destek içeren eksiksiz bir iş sistemi sunduğu franchise türüdür. Candidate: Franchise fırsatı hakkında bilgi almak için franchisor ile iletişime geçmiş potansiyel franchise adayları için kullanılan terimdir. Churning: Bir franchise şubesinin bir franchisee’den diğerine devredilmesi, merkeze geri dönmesi ya da sözleşmenin feshedilerek tamamen kapatılması durumlarını ifade eden sahiplik devridir. Company-Owned Locations: Şirketin kendisine ait olan ve doğrudan merkez tarafından işletilen şubelerdir. Franchisee’ye ait değildir. Conversion Franchise: Mevcut bağımsız bir işletmenin, franchisor’un marka ve iş modelini benimseyerek franchise sistemine dahil olmasıdır. Default: Franchisee’nin franchise sözleşmesindeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumudur. Royalty ödemelerinin gecikmesi, marka standartlarına uyulmaması veya sözleşme maddelerinin ihlali buna örnektir. Discovery Days: Franchisor’un, potansiyel franchise adaylarını (bazen grup halinde) merkez ofise davet ederek ekiple tanıştırdığı ve sistemi yakından anlattığı süreçtir. Genellikle yatırım kararı öncesindeki son adımlardan biridir. Distributor: Ürünleri üreticilerden ya da tedarikçilerden toplu alarak perakendecilere veya doğrudan tüketiciye satan kuruluştur. Bazı distribütörlükler franchise’a benzese de genellikle marka gücü, pazarlama ve operasyonel destek içermez. Due Diligence: Bir franchise fırsatına yatırım yapmadan önce yapılan detaylı araştırma ve inceleme sürecidir. Finansal kayıtlar, hukuki belgeler, operasyonel süreçler ve diğer kritik bilgiler değerlendirilir. Earnings Claim: Finansal Performans Beyanı (FPR) olarak da bilinir. Franchisor’un, franchise şubelerinin satış, gelir veya kârlılığına dair yaptığı her türlü beyanı ifade eder. Entrepreneur’s Operating System (EOS): Franchise sistemlerinde sıkça kullanılan; haftalık, üç aylık, yıllık ve uzun vadeli hedeflerle işletmelerin daha verimli yönetilmesini amaçlayan bir iş yönetim sistemidir. Exclusive Territory: Franchisee’ye verilen ve bu alan içinde başka franchise açılmayacağına dair franchisor’un taahhüt verdiği özel bölgedir. . Financial Performance Representation (FPR): Franchisor’un, mevcut şubelerin satış, gelir veya kâr performansına ilişkin yaptığı açıklamalardır. Bu bilgiler FDD içinde yer almalı ve makul dayanaklara sahip olmalıdır. Franchise Advisory Council (FAC): Franchisee’lerin seçtiği veya atadığı temsilcilerden oluşan danışma kuruludur. Pazarlama, eğitim, politika ve sistem geliştirme konularında franchisor’a geri bildirim sağlar. Franchise Agreement: Franchisor ile franchisee arasında imzalanan ve franchise işletmesinin açılması ve işletilmesini düzenleyen sözleşmedir. Genellikle 5–20 yıl arası bir süreyi kapsar. Franchise Associations: Franchise sektörünü, franchisor’ları ve franchisee’leri temsil eden kuruluşlardır. Uluslararası Franchise Association (IFA) ve ulusal franchise dernekleri buna örnektir. Franchise Broker: Franchisor ile potansiyel franchisee arasında aracı olarak çalışan profesyoneldir. Franchise adaylarına uygun markaları bulmada yardımcı olur ve genellikle franchisor’dan komisyon alır. Franchise Consultant: Franchise süreciyle ilgili danışmanlık hizmeti veren uzmandır. Hem franchise adaylarına hem de mevcut franchise markalarına operasyonel ve büyüme konularında destek sunar. Franchise Fee: Franchisee’nin, markayı ve iş sistemini kullanma hakkı karşılığında franchisor’a ödediği tek seferlik başlangıç bedelidir. Franchisee: Franchise işletmesini satın alan ve işleten kişi veya tüzel kişidir. Franchisor: Markasını ve iş modelini franchise yoluyla büyüten şirkettir. Initial Investment: Bir franchise işletmesini kurmak için gereken tahmini toplam yatırım tutarıdır. FDD’nin 7. maddesinde yer alır ve genellikle alt–üst aralık şeklinde sunulur. Joint Employer: Franchisor’un, franchisee’nin çalışanları üzerindeki kontrolü fazla olursa, iş hukuku açısından ortak işveren sayılabileceğini ifade eden hukuki kavramdır. Lender: Bu bağlamda, işletme kredisi sağlayan banka veya finans kuruluşudur. Letter of Intent: Tarafların resmi sözleşme öncesi niyetlerini ve temel şartları ortaya koyan belgedir. Franchise sürecinde sıkça kullanılır. License: Bir tarafın, belirli şartlar altında fikri mülkiyet haklarını kullanma izni vermesidir. Franchise’a kıyasla daha az kontrol içerir. Liquid Capital: Nakit ya da kolayca nakde çevrilebilen varlıklardır. Franchisor’lar, adaylardan belirli bir asgari likit sermaye talep eder. Low-Cost Franchise: Genellikle 100.000 doların altında başlangıç yatırımı gerektiren franchise modelleridir. Marketing Fund (Ad Fund): Franchisee’lerin cirodan belirli oranlarda katkı sağladığı ve ulusal/bölgesel reklam faaliyetlerinde kullanılan pazarlama fonudur. Master Franchise: Belirli bir bölgede franchise satma ve geliştirme hakkı verilen üst düzey franchise modelidir. Master franchisee her zaman şube sahibi olmak zorunda değildir. Multi-Unit Franchisee: Aynı markaya ait birden fazla franchise şubesi işleten yatırımcıdır. Mumbo: Birden fazla markada ve birden fazla şubede franchise sahibi olan yatırımcıyı ifade eder. Net Worth: Toplam varlıklar eksi toplam borçlar ile hesaplanan kişisel veya kurumsal servettir. Non-compete Agreement: Franchisee’nin sözleşme süresince ve sonrasında benzer bir iş kurmasını kısıtlayan rekabet etmeme maddesidir. Operations: İşletmenin ürün veya hizmet sunmak için kullandığı tüm süreçler ve yöntemlerdir. Operations Manual: Franchisor tarafından hazırlanan; standartları, prosedürleri ve işletme kurallarını içeren detaylı el kitabıdır. Private Equity (PE): Borsada işlem görmeyen şirketlere yapılan özel sermaye yatırımlarıdır. Franchise sektöründe büyüme ve ölçekleme amacıyla kullanılır. Registration: Bazı eyaletlerde franchisor’un FDD ve ilgili belgeleri resmi mercilere onaylatma zorunluluğudur. Registration States: Franchise satışından önce resmi kayıt zorunluluğu bulunan eyaletlerdir. Renewal: Mevcut franchise sözleşmesinin süresi dolduğunda yenilenmesidir. Resale: Mevcut bir franchise şubesinin başka bir yatırımcıya devredilmesidir ve genellikle franchisor onayı gerekir. Right of First Refusal: Franchisee satış yapmak istediğinde, franchisor’un veya mevcut franchisee’lerin öncelikli satın alma hakkını ifade eder. Royalties/Royalty Fees: Franchisee’nin, genellikle aylık olarak ve ciro üzerinden franchisor’a ödediği sürekli kullanım bedelidir. Single Unit: Tek bir franchise şubesine sahip olma modelidir. Site Selection: Yeni franchise lokasyonu belirleme sürecidir. Demografi, trafik ve rekabet analizi içerir. Sold Not Open (SNO): Satışı yapılmış ancak henüz açılmamış franchise şubeleridir. Supplier/Vendor: Franchise sistemine ürün veya hizmet sağlayan tedarikçilerdir. Genellikle tercihli tedarikçi anlaşmaları bulunur. Termination: Franchise sözleşmesinin süresi dolmadan sona erdirilmesidir. Territory: Franchise şubesinin faaliyet göstereceği tanımlı bölgedir. Turn-key Operation: Tüm ekipman ve sistemleri hazır olan, franchisee’nin anahtarı çevirir gibi faaliyete başlayabildiği işletme modelidir. Validation: Franchise adaylarının mevcut franchisee’lerle görüşerek sistem hakkında gerçek bilgi edinme sürecidir. Venture Capital: Genellikle erken aşama ve yüksek büyüme potansiyeline sahip şirketlere yapılan yatırım türüdür.